เหรีญสตางค์ในงานปรุงเรือนไทย ไสยศาสตร์ หรือ วิทยาศาสตร์

ในการทำงานซ่อมบูรณะเรือนไทยเก่า ผู้เขียนพบการใช้เหรียญสตางค์โบราณปรากฏในเรือนไทยยุคเก่าเสมอ ช่างปรุงเรือนสูงวัยท่านว่าเหรียญสตางค์ที่มีตราแผ่นดินเป็นการตัดไม้ข่มนามใช้ไสยศาสตร์สู้ความอัปมงคล ผู้เขียนไม่สงสัยความเชื่อนั้น จะอย่างไรก็เป็นคตินิยมที่ทำให้สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นดำรงคงอยู่ต่อมา แต่ในทางวิทยาศาสตร์กลับเห็นว่าการใช้เหรียญสตางค์ในลักษณะตอกตะปูทะลุผ่านเหรียญซึ่งมีรูอยู่แล้วนั้นก็ไม่ต่างจากการใช้แหวนรองเพื่อช่วยให้การจับยึดมั่นคงยิ่งขึ้นเนื่องจากหัวตะปูมีขนาดไม่โตนักและช่วยกระจายแรงกดของหัวตะปูผ่านไปบนพื้นที่ของเหรียญสามารถตอกอัดตะปูให้แนบแน่นโดยไม่จมลงในเนื้อไม้ เหรียญสตางค์มีคุณสมบัติไม่เกิดสนิมกรังได้ง่ายจึงอาจเป็นอีกสาเหตุที่นำมาใช้ในการปรุงหรือซ่อมเรือน

ผู้เขียนเคยพบการใช้เหรียญสตางค์ตอกไว้ที่เสาราวกันตกบันไดในเรือนพื้นถิ่นของประเทศพม่า สถาปนิกอาวุโสของประเทศพม่าบอกกล่าวผู้เขียนว่าเป็นความเชื่อเฉพาะถิ่นเกี่ยวกับโชคลาภ ทุกครั้งที่ขึ้นลงบันไดจะต้องลูบจับเหรียญเป็นมงคลเป็นขวัญกำลังใจ