บานประตูลูกฟักรูปใบเกล็ด

รูปลักษณะแบบอย่างหนึ่งของลูกฟักบานประตูหน้าต่างยุคเรือนขนมปังขิง Gingerbread คือ ภายนอกเป็นรูปใบเกล็ดขณะที่ภายในเป็นแบบกระดานเรียบทึบตัน หมายความว่าเกล็ดที่เห็นภายนอกนั้นเป็นเพียงรูปเกล็ดมิใช่ใบเกล็ดระบายอากาศ ข้อสังเกตที่สำคัญของลูกฟักรูปใบเกล็ดนี้อยู่ที่การวางลายเสี้ยนไม้ในแนวนอนขวางกับรูปทรงยาวในทางตั้งของลูกฟักโดยยอมเพลาะประกอบไม้หลายแผ่นทั้งที่หากหมุนลายเสี้ยนวางแผ่นไม้ในทางตั้งสามารถใช้ไม้แผ่นเดียวได้โดยไม่จำเป็นต้องเพลาะประกอบไม้ ทั้งนี้ก็เนื่องจากหากวางลายเสี้ยนในแนวตั้งแม้จะง่ายใช้ไม้แผ่นเดียวแต่การไสแต่งรูปใบเกล็ดขวางทางเสี้ยนไม้ย่อมทำให้บกพร่องความประณีตของรูปใบเกล็ดลงไป จากภาพเป็นบานประตูที่คุ้มเจ้าบุรีรัตน์กลางเวียงเขียงใหม่ผู้เขียนถ่ายภาพเปรียบเทียบให้เห็นลูกฟักรูปใบเกล็ดภายนอกและลูกฟักกระดานเรียบภายใน โดยลูกฟักนี้ใช้แผ่นไม้หน้ากว้างราว 4“-5” เพลาะประกอบขึ้น โดยในบางสกุลช่างบางพื้นถิ่นมีจารีตในการเพลาะประกอบไม้ลูกฟักโดยใช้แผ่นไม้เพียง 3 แผ่นด้วย

ภาพนี้แสดงให้เห็นบานประตูสองบานซึ่งลูกฟักภายในเป็นแบบกระดานเรียบเช่นเดียวกัน แตกต่างกันที่บานหนึ่งวางลายเสี้ยนไม้ในแนวตั้งเพื่อสร้างลูกฟักกระดานดุนภายนอก อีกบานหนึ่งวางลายเสี้ยนไม้ในแนวนอนเพื่อสร้างรูปใบเกล็ดภายนอก จึงเห็นได้ว่าขนาดความกว้างของแผ่นไม้ซึ่งนำมาใช้ทำลูกฟักมิใช่อุปสรรคหรือข้อจำกัดของการทำงาน แต่เป็นความตั้งใจวางลายเสี้ยนในแนวนอนเพื่อวิธีการทำงานให้เกิดผลงานประณีตปรากฏเป็นรูปแบบจารีตนิยมของยุคสมัยนั้น

Leave a comment